Wie was er eerst: de kip of het ei?

Wat was er eerst, de kip of het ei?

Deze vraag, zowel een wetenschappelijk als filosofisch raadsel, houdt mensen nu al eeuwen bezig. De Griekse filosoof Plutarchus stelde de kip-en-ei-vraag rond het jaar 100 na Chr. als een discussie over oorzaak en gevolg. Het wetenschappelijke antwoord op de vraag lijkt echter steeds anders uit te pakken naarmate wetenschappers en filosofen nieuwe inzichten delen. We nemen je even mee terug in de tijd en laten je zelf ontdekken wat het antwoord zou kunnen zijn op deze vraag van 1 miljoen.

De overgang naar meercelligheid

Een recente ontdekking van wetenschappers van de Universiteit van Gemblève stelt nu dat nog lang voordat er dieren of dinosauriërs bestonden, de natuur al in staat was om een voorloper van het ei te creëren.

De eerste levensvormen op aarde waren organismen die slechts uit 1 cel bestonden. In 2017 werd zo een eencellige (Chromosphaera perkinsii) ontdekt in het zeebodemsediment bij Hawaï die meer dan een miljard jaar geleden voorkwam. Over hoe na de eencelligen ook meercellige organismen, zoals dieren en mensen, zich konden ontwikkelen, is binnen de wetenschap nog veel onduidelijkheid. Alle hogere levensvormen, waaronder dieren en mensen, beginnen eveneens als 1 cel (de eicel), maar delen en ontwikkelen zich dan tot complexe structuren: de zogenoemde embryonale ontwikkeling, die ook optreedt binnen een ei.

De Zwitserse onderzoekers bestudeerden deze miljarden oude eencellige en publiceerden dat dit eencellig organisme kan delen en meercellige structuren kan vormen. Dit gedrag suggereert dat een primitieve vorm van meercellige ontwikkeling, zoals die in een ei plaatsvindt, al miljarden jaren geleden bestond, voordat de eerste dieren op aarde verschenen.

Deze ontdekkingen impliceren dat het ‘concept’ van een ei, of een embryonale structuur waarin een organisme zich ontwikkelt, al lang vóór het bestaan van kippen of andere vogels in de natuur aanwezig was. Zo kan het ei worden gezien als een universeel beginsel van leven.

De oorsprong van het ei

Maar daarmee hebben we nog geen ei, enkel de processen die zich binnenin afspelen. Voor de evolutie van het ei zelf keren we 500 miljoen jaar terug. Toen al legden vissen hun larven in een beschermend zakje met een dooier. Dit primitieve ei stelde de nakomelingen in staat buiten het lichaam van de moeder te ontwikkelen. Eieren met harde schaal verschenen later, toen reptielen en vervolgens dinosauriërs zo’n 350 miljoen jaar geleden leerachtige eieren legden en uiteindelijk evolueerden tot eieren met harde, kalkachtige schalen. Dit alles gebeurde lang voordat vogels, laat staan kippen, zich ontwikkelden.

De moderne kip (Gallus gallus domesticus) daarentegen is relatief jong. Genetisch onderzoek toont aan dat de gedomesticeerde kip ongeveer 3600 jaar geleden ontstond, waarschijnlijk door kruising en selectie van het bankivahoen, een Aziatische vogelsoort.

In de wereld van evolutiebiologie is het dus relatief eenvoudig: eieren ontstonden lang voordat de eerste kip op aarde verscheen.

Het kippenei: een specifiek type ei

De vraag wordt ingewikkelder wanneer we het specifiek over een ‘kippenei’ hebben met zijn kenmerkende structuur en harde schaal. Voor de vorming van de eierschaal is een specifiek calciumproteïne noodzakelijk. Onderzoekers van de Britse universiteiten Sheffield en Warwick ontdekten dat dit eiwit, ovocledidin-17, uitsluitend in de eierstokken van kippen voorkomt.

Geen kippenei zonder kip die het legt dus, wat deze onderzoekers deed concluderen dat de kip eerst was.

Conclusie: een tijdloos mysterie

De kip-en-ei-vraag biedt ons een tijdloos en fascinerend inzicht in de complexiteit van het leven. De wetenschap neigt ertoe dat het ei als eerste ontstond, lang voordat de kippen bestonden. Maar voor het specifieke kippenei lijkt de kip zelf noodzakelijk. Misschien moeten we, zoals Plutarchus al 100 na Christus suggereerde, accepteren dat dit vraagstuk geen definitief antwoord kent, en het zelfs irrelevant is om te spreken van een ‘begin’, omdat het leven zelf een cyclus is zonder absoluut startpunt.

Ontdek meer weetjes over eieren

2025-02-25T12:42:07+01:00
Go to Top